الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

152

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

ميانشان حكم مىكند و دروغ گويان كفر پيشه را هدايت نمىكند ) . مَزَالِف : نردبان . و أَزْلَفْتُه : مقامى برايش قرار دادم . و در آيه : ( وَ أَزْلَفْنا ثَمَّ الْآخَرِينَ - 64 / شعراء ) . ( قسمتى از آيه 64 / شعراء است كه در باره غرق شدن فرعونيان است مىگويد : و ديگران را به آنجا يعنى گذرگاه آبى كه بنى اسرائيل عبور كردند فرعونيان را نيز نزديك كرديم وَ - أَنْجَيْنا مُوسى وَ مَنْ مَعَهُ أَجْمَعِينَ ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ - يعنى موسى و همراهانش را نجات داديم و ديگران را غرق كرديم ) . و همينطور در آيه : ( وَ أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ - 90 / شعراء ) نزديك شدن بهشت به پارسايان و پرهيزكاران است . ليلة المزدلفة : شبهايى به اين نام مخصوص شده است براى نزديكى حاجيان به منى بعد از روان شدن مردم به طور پراكنده از عرفات به سوى منى ( كه خداوند مىفرمايد : فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ : وقتى كه از عرفات متفرّق و روان شديد و حركت كرديد ) و در حديثى آمده است كه ( ( ازْدَلِفُوا إِلَى اللَّهِ بِرَكْعَتَيْنِ ) ) « 1 » .

--> ( 1 ) اين حديث در مآخذ ديگر به صورت ( فاذا زالت الشّمس فازدلف الى اللّه بركعتين ) هست يعنى پس از گذشتن خورشيد با دو ركعت نماز خود را مقرب خدا گردان ، خطاب حديث به مصعب بن عمير در مدينه است كه مىگويد : ( فاذا زالت الشّمس فازدلف الى اللّه بركعتين و اخطب فيها ) و نيز آمده است كه ازدلاف : تقدّم و پيشى گرفتن است - ازدلف القوم : وقتى است كه گروه بر سايرين پيشى گرفته‌اند و همچنين - ازدلاف يعنى گرد آمدن مردم . در حديثى آمده است كه مشعر الحرام را از اين جهت - مزدلفة - گفتند كه جبريل در عرفات به ابراهيم ( ع ) گفت : يا ابراهيم - ازدلف الى المشعر الحرام - و سپس در تسميه مكان به فعل آنجا را - مزدلفة - گفته‌اند . ابن منظور مىنويسد : و فى حديث باقر عليه السّلام ( ما لك من عيشك الّا لذّة يزدلف بك الى حمامك ) . يعنى : هيچ لذّتى از زندگيت براى تو نيست مگر اين كه تو را به مرگت نزديك مىكند . ابن برى مىگويد : الزّلفه ، سه چيز است : 1 - آبگير 2 - باغ 3 - آينه . ازهرى مىگويد : اصل الزلفى فى كلام العرب : القربى ، يعنى : اصل زلفى در سخن عرب تقرّب و نزديكى است . خداى تعالى گويد : ( وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ - 11 / هود ) . يعنى : قبل از طلوع و پس از غروب آفتاب و نماز صبح و مغرب و عشا .